را منعقد ساخت . مسافرت احمد شاه بفرنگستان در عمر همين كابينه صورت گرفت و ظاهرا براى آن بود كه موافقت او با قرارداد جلب شود . نتيجهء اين قرارداد اين بود كه ماليه و قشون ايران زير نظر معلمين و فرماندهان انگليسى قرار گيرند و قشون متحد الشكل شدهء ژاندارم و قزاق بيك صورت درآيد « 1 » . دو نفر يكى بنام آرميتاژ اسميت براى ماليه و يكى ژنرال ديكسن براى ادارهء قشون بايران وارد شدند . بعد از انتشار مواد قرارداد ، در جرايد تحريكات شديدى برضد وثوق الدوله شد و جمعى از دموكراتها و ساير آزاديخواهان كه مركزشان گاهى خانهء حاج امام جمعهء خويى و گاهى منزل مرحوم سيد حسن مدرس بود شبنامه‌ها و مقالات شديد اللحنى برضد دولت منتشر ساختند و گفته شد كه سلطان احمد شاه نيز با آنها همداستان است و گفته شد كه شاه براى امضاى قرارداد حق الزحمه ميخواهد و صريح ميگويد كه شما پول گرفته‌ايد و امضاء كرده‌ايد ، من كه پولى نگرفته‌ام چرا امضاء كنم ؟ « بر اثر هيجان عمومى ، وثوق الدوله تاب مقاومت نياورده از تهران بجانب اروپا رهسپار ميگردد ، ميرزا حسن خان مشير الدوله كه وجههء ملى دارد بامر شاه كابينهء تازه را تشكيل ميدهد ، مشير الدوله در مازندران علاقهء ملكى دارد و از افتادن اين ايالت بدست مجاهدين و بلشويكها علاوه بر خسارتهاى نوعى و مملكتى بيم خسارت شخصى را دارد ، اين است كه بفوريت حاكمى از بستگان خود بدانجا ميفرستد و استراسلسكى رئيس قزاقخانه را با اردوئى از قزاق مأمور مازندران ميسازد تا معلوم باشد كه جنگ با روس نيست . « 2 » كابينهء دوم مشير الدوله وثوق الدوله قسمتى از انتخابات را انجام داده بود و البته اين مجلسى بود كه ميبايست قرارداد را تصويب كند ، در اين موقع بحرانى بود كه شاه از مشير الدوله براى تشكيل دولت دعوت كرد . مشير الدوله در 13 تيرماه 1299 ( 18 شوال 1338 ) كابينهء خود را تشكيل داد ، و در اين كابينه بود كه مصدق السلطنه ( دكتر محمد مصدق ) وزارت عدليه داشت اعضاء كابينه عبارت بودند از : مشير الدوله رئيس الوزراء . حشمت الدوله وزير داخله . مشار السلطنه وزير خارجه . مصدق السلطنه وزير عدليه . وثوق السلطنه وزير جنگ . مخبر السلطنه وزير ماليه . نير الملك وزير پست و تلگراف . اعتلاء السلطنه وزير فوائد عامه .

--> ( 1 ) - اين قرارداد در ذى القعدهء سال 1337 اوت 1919 بسته شده بود . ( 2 ) - حيات يحيى ، ج 2 ص 145